Afbeelding
Bloedbepaling: Het Philadelphiachromosoom en BCR-ABL
Nieuws
In samenwerking met dr. Bert van der Reijden (universitair hoofddocent moleculaire hemato-oncologie) heeft cmyCML de rubriek “bloedbepaling” opgesteld en vragen over CML, de bloedbepalingen en BCR-ABL1 waarden verzameld. In een reeks van artikelen geeft dr. van der Reijden jullie antwoord! In dit artikel gaan we dieper in op het ontstaan van CML, het Philadelphiachromosoom en de BCR-ABL1 waarde.
Hoe ontstaat CML?
Chronische myeloïde leukemie (CML) is een vorm van bloedkanker die zich langzaam ontwikkelt en ontstaat in het beenmerg. Het beenmerg bevindt zich binnen in de botten. In het beenmerg worden bloedcellen gevormd uit bloedstamcellen. Vanuit bloedstamcellen worden myeloïde (onrijpe) voorloper cellen gevormd, die uitrijpen naar rijpe bloedcellen die infecties bestrijden. Bij CML hopen myeloïde bloedcellen op. Het proces van het ophopen van myeloïde bloedcellen verloopt langzaam (in tegenstelling tot acute leukemie). Daarom wordt het chronische myeloïde leukemie genoemd.
Wat is het Philadelphiachromosoom?
Bij mensen met CML is er tijdens het leven in de bloedstamcel een fout opgetreden in het erfelijk materiaal (het DNA). Door deze fout ontstaat het Philadelphiachromosoom. Bij meer dan 95% van de CML-patiënten komt het afwijkende Philadelphiachromosoom voor.
Het Philadelphiachromosoom ontstaat door een breuk in het BCR gen op chromosoom 9 en het ABL1 gen op chromosoom 22 (zie afbeelding). Het resultaat zijn twee ‘nieuwe maar afwijkende’ chromosomen, waarvan de kleinste van de twee het Philadelphiachromosoom genoemd wordt. Het BCR gen en het ABL1 gen worden samengevoegd en daardoor ontstaat het BCR-ABL1 fusiegen. Dit fusiegen bevindt zich op het Philadelphiachromosoom. Het BCR-ABL1 fusiegen zorgt voor het ontstaan van een eiwit genaamd het BCR-ABL1 eiwit.
De afwijking van het chromosoom werd in 1960 gevonden door twee wetenschappers in de Amerikaanse stad Philadelphia. Zij vernoemden het afwijkende chromosoom naar de stad en zo ontstond de naam ‘Philadelphiachromosoom’. Soms wordt ook de afkorting Ph-chromosoom gebruikt.
Wat is het BCR-ABL1 eiwit en hoe werkt de behandeling?
Het BCR-ABL1 eiwit zorgt ervoor dat bloedcellen te snel en te veel (ongecontroleerd) gaan delen. Het ongecontroleerd delen van cellen noemen wij kanker en in dit geval betreft het de kankersoort CML. Tegenwoordig worden mensen met CML behandeld met TKIs. TKI is de afkorting voor tyrosine kinase inhibitor, oftewel remmer. Het BCR-ABL1 eiwit werkt namelijk als een tyrosine kinase waardoor eiwitten in de cel worden geactiveerd, die ervoor zorgen dat cellen zich blijven delen. De behandeling met een TKI zet het BCR-ABL1 eiwit op slot waardoor het de andere eiwitten niet meer kan activeren. Dit zorgt ervoor dat de leukemiecellen zich niet meer kunnen delen en een natuurlijke celdood ondergaan waardoor de ziekte onder controle is.
Vond je dit een interessant artikel? Houd de website in de gaten want in het volgende artikel vertellen we meer over hoe en waarom de BCR-ABL1 waarde gemeten wordt.