Criteria om te kunnen stoppen met CML-medicatie

Wanneer kan je stoppen met CML-medicatie?

Stoppen met CML-medicatie kan niet zomaar. Je moet hiervoor aan een aantal voorwaarden voldoen. Hieronder kan je lezen wanneer je, in overleg met jouw behandelend arts, mogelijk kan stoppen met medicatie.

Misschien heb je al eens met jouw behandelend arts een aantal voorwaarden besproken.
Jouw arts is het beste op de hoogte van jouw situatie en wanneer je een stoppoging kan doen.
Bespreek daarom met jouw arts of je aan deze voorwaarden voldoet en wat voor jou de beste keuze is.

‘’Vanaf begin 2024 heb ik met mijn hematoloog al, bijna ieder consult, gesproken over een eventuele stoppoging. Ik keek daar erg naar uit om een stoppoging aan te gaan.’’ (CML-patiënt die een stoppoging heeft gedaan)

Wil je de voorwaarden zelf controleren? Je vindt de voorwaarden hieronder:

Voorwaarden

1. Jouw CML was bij diagnose in de chronische fase en dus niet in een blastencrisis.
2. Je bent nooit van medicijn gewisseld doordat het medicijn niet goed (genoeg) werkte.
3. Let op: Als je bent gewisseld van medicijn omdat je te veel bijwerkingen had, kan je mogelijk wel stoppen.
4. Je slikt al minimaal 3 jaar CML-medicijnen. Het liefst slik je al meer dan 6 jaar CML-medicijnen.
5. Jouw BCR::ABL-waardes zijn al minimaal 1 jaar minder dan 0,01%. Het liefst zijn deze waardes al meer dan 3 jaar minder dan 0,01%.
6. Jouw BCR::ABL-waardes zijn in het jaar voor het stoppen, minimaal 4 keer gemeten.
7. Jouw type BCR::ABL-waarde moet goed en betrouwbaar te meten zijn. CML komt door een foutje in je erfelijk materiaal. Dat foutje heet BCR::ABL. Er bestaan verschillende soorten van dit foutje. De twee meest voorkomende zijn e13-a2 en e14-a2. Met een bloedonderzoek, de PCR-test, kunnen we dit foutje meten. De soorten e13-a2 en e14-a2 zijn betrouwbaar te meten met deze test. Heb je één van deze twee? Dan kunnen we je waarden nauwkeurig volgen. Dat is belangrijk om veilig te kunnen stoppen en om snel te zien als er iets verandert. De meting moet gebeuren volgens een internationale afspraak (de International Scale, IS). Daardoor zijn uitslagen uit verschillende ziekenhuizen goed te vergelijken. Heb je een andere soort dan e13-a2 of e14-a2? Dan bekijkt je arts of de meting bij jou betrouwbaar genoeg is om te kunnen stoppen.

Bekijk hier de checklist!

Of klik hier voor de CML-keuzehulp!

Als je niet zeker weet of je aan alle voorwaarden voldoet, kun je dit het beste bespreken met jouw behandelend arts.

‘’Ik heb een chromosoombreuk op een zeldzame plek; volgens de richtlijn is dat een contra-indicatie. Mijn hematoloog overlegde met collega’s; de conclusie was dat stoppen mogelijk was, maar bij voorkeur na nog een jaar medicatie en met strakke controle.’’ (CML-patiënt die wel een stoppoging heeft ondernomen terwijl er een uitzondering op de richtlijn was)

Wat is de slagingskans bij een stoppoging van CML-medicatie?

Stoppen met CML-medicatie kan een lastige keuze zijn. Het is daarbij fijn om te weten wat de slagingskans van deze stoppoging is.

Ongeveer de helft van alle CML-patiënten komt in aanmerking voor een stoppoging. Van deze groep is ongeveer 50% succesvol: zij kunnen stoppen met hun medicatie zonder dat de ziekte weer actief of meetbaar wordt. Dat betekent dat uiteindelijk ongeveer een kwart van alle CML-patiënten blijvend zonder medicatie kan.

‘’Het was voor mij heel duidelijk dat ik 50% kans had op een succesvolle stoppoging. In de gesprekken met mijn hematoloog is daar uiteraard bij stilgestaan en ik heb mijn verwachtingspatroon daarop aangepast.’’ (CML-patiënt die een stoppoging heeft gedaan)

Bij de andere helft van de patiënten die een stoppoging doen, stijgt de BCR::ABL-waarde weer boven de grens van 0,1%. Als dit gebeurt is dat vaak al binnen zes maanden na het stoppen. In dat geval kan veilig opnieuw worden gestart met de CML-medicatie.

Belangrijk: De medicatie werkt dan net zo goed als vóór het stoppen.

Het is nog niet te voorspellen bij wie de BCR::ABL-waarde weer zal stijgen. Wel lijken twee dingen de kans op een succesvolle stoppoging groter te maken:

1. Hoe lang je medicijnen gebruikt hebt.
   Hoe langer je CML-medicijnen slikt, hoe groter de kans dat stoppen lukt.

   a) Na 3 jaar behandeling lukt het bij ongeveer 40% van de mensen.

   b) Na 6 jaar behandeling lukt het bij ongeveer 60%.

2. Hoe stabiel de BCR::ABL-waarde is.
   Hoe langer de BCR::ABL-waarde vóór het stoppen laag bleef (onder 0,01%), hoe groter de kans dat stoppen lukt.

Ook hier zeggen de 40% en 60% iets over het gemiddelde van een groep mensen. Dit kan dus verschillen met jouw persoonlijke situatie.

Wat is het belang van therapietrouw medicatie slikken bij een stoppoging?

Het is belangrijk dat je jouw CML-medicatie elke dag op tijd in neemt. Zo vergroot je de kans dat je eerder kunt stoppen met je medicijnen. Het is begrijpelijk als dagelijks medicatie slikken lastig is. Toch is het belangrijk om te proberen. Lees hieronder waarom therapietrouw medicatie slikken belangrijk is.

Wil je tips voor therapietrouw medicatie slikken? Lees deze hier op onze website: https://www.cmycml.nl/alles-over-cml/medicijnen-tkis/therapietrouw

Redenen waarom therapietrouw medicatie slikken belangrijk is als voorbereiding op een stoppoging:

1. Ziekte onder controle houden. Door het slikken van de CML-medicijnen komt de BCR::ABL-waarde bijna altijd onder de 0,01%. Het trouw innemen van de medicijnen kan helpen om deze lage waarde sneller te bereiken en te behouden.
2. Diepe respons bereiken. Dit betekent dat de BCR::ABL-waarde lange tijd onder de 0,01% blijft. Deze kans wordt vergroot als je de medicijnen trouw blijft innemen. Als je regelmatig een dosis overslaat, kan de behandeling minder goed werken, waardoor het langer duurt voordat je deze diepe respons bereikt.
3. Betrouwbaarheid. Bij een trouwe inname zijn de metingen van de BCR::ABL-waarden betrouwbaarder. Zo weet jouw behandelend arts zeker dat veranderingen in de waarde iets zeggen over de ziekte, en niet over het overslaan van medicijnen.
4. Sneller een stoppoging kunnen doen. Patiënten die hun medicatie trouw innemen, hebben sneller de kans om een stoppoging te doen. Dit komt omdat ze mogelijk sneller de diepe respons kunnen bereiken en behouden.

Veel mensen vinden het lastig om dagelijks medicatie te slikken. Het helpt om samen met je arts, of met tips van anderen te kijken hoe dit makkelijker kan.

Digitale druppel PCR-test: wat is het en heb je die nodig bij een stoppoging?

De digitale druppel PCR-test (ddPCR) is een moderne, heel gevoelige manier om de BCR::ABL waarde te meten. Deze test kan je helpen in het maken van de keuze om te stoppen, maar is geen voorwaarde.

Wil je meer weten over de digitale druppel PCR test? Lees dan dit artikel op onze website: https://www.cmycml.nl/nieuws/nieuwe-voorspeller-voor-een-succesvolle-medicatie-stoppoging-digitale-druppel-pcr-test

Het verschil met een standaard PCR-test

• Bij de standaard PCR-test (RT-qPCR) wordt gemeten hoeveel BCR::ABL-gen er in het bloed zit. Deze test is vrij precies, maar heeft een ondergrens: meestal kan niet lager worden gemeten dan ongeveer 0,01% tot 0,0032% (IS). Die grens verschilt per laboratorium. Als de BCR-ABL-waarde lager is dan die grens, kan de test de precieze waarde niet meer goed meten.
  In dat geval krijgen patiënten op hun uitslag vaak te zien: “niet meetbaar” of “onder de detectiegrens.”
• Bij de digitale druppel PCR-test (ddPCR) wordt het bloed verdeeld in duizenden kleine druppels. In elke druppel wordt apart gemeten of er BCR::ABL aanwezig is. Daardoor kan deze test veel kleinere hoeveelheden vinden en dus nóg preciezer meten, zelfs bij waarden rond 0,001%

De digitale druppel PCR-test (ddPCR): wat is het voordeel bij stoppen met CML-medicatie?

De digitale druppel PCR-test is gevoeliger dan de gewone PCR-test. Daardoor kunnen ook heel kleine hoeveelheden BCR::ABL-gen betrouwbaar worden gemeten – zelfs lager dan 0,01%.

Dat is vooral belangrijk voor mensen die willen stoppen met hun medicijnen.
De test laat namelijk beter zien of de ziekte bijna helemaal is onderdrukt.

Uit onderzoek blijkt: als de BCR-ABL-waarde lager is dan 0,0023%, is de kans op een geslaagde stoppoging ongeveer drie keer zo groot.
De test kan dus extra zekerheid geven bij het nemen van een beslissing om te stoppen.

Belangrijk om te onthouden is dat de standaard PCR-test meestal voldoende is. De ddPCR is een extra hulpmiddel, maar geen vereiste.

In Nederland wordt deze test nog niet in elk ziekenhuis standaard gedaan.
Dat komt vaak doordat er speciale apparatuur voor nodig is.
Je behandelend arts beoordeelt of de test in jouw situatie zinvol is.
Je bent dus niet slechter af als je de test niet krijgt.

Samenvatting

Stoppen kan in sommige situaties:

• als je langdurig stabiele lage waarden hebt,
• je trouw je medicatie neemt en
• jouw behandelend arts vindt dat het veilig is.

De kans dat het lukt verschilt per persoon. Gemiddeld is de stoppoging bij ongeveer de helft van de patiënten succesvol.

Ook als de stoppoging niet lukt, kan je weer veilig beginnen met medicatie slikken.

De ddPCR-test is extra hulpmiddel, geen vereiste.

Heb je vragen? Neem ze mee naar je consult. Je behandelend arts kan alles duidelijk uitleggen én kent jouw persoonlijke situatie.